Bureau Buitenland

"Het was de beste tijd, het was de slechtste tijd.” Met dat citaat van Charles Dickens opende voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen vandaag haar jaarlijkse State of the Union-toespraak in Straatsburg. Na een zomer vol bosbranden, berichten over Russische sabotageacties en een rel over de migranten die de Spaanse Exclave Ceuta binnenkwamen, zijn de uitdagingen voor de EU gigantisch. Is ze ertegen opgewassen? Daarover Louise van Schaik, hoofd EU en geopolitiek bij Instituut Clingendael en Europa-correspondent Tijn Sadée.  (14:13) Gedichten uit Gaza  Genocide, vernietiging, haat en ontmenselijking. Achter al het vreselijke nieuws uit Gaza zitten mensen, met gevoelens en dromen. De jonge Palestijnse schrijfster Shrouq Doghmosh verwoordt die in haar bundel Niemand op de begraafplaats, die deze week in Nederland uitkwam.  Collega Edwin Koopman sprak met de vertaalster van de bundel, Djûke Poppinga. Presentatie: Nadia Moussaid.

Het was een bezoek dat we niet vaak zien: CIA-directeur John Ratcliffe vloog vorige week naar Moskou. In eerste instantie leek de aanleiding van zijn bezoek vooral de situatie Iran te zijn geweest, maar volgens verschillende media zou het zijn gegaan om er een serieuze Russische dreiging richting Navo-lidstaten. Hoe serieus is de dreiging en hoe wat moet de NAVO hiermee? Daarover Bart Groothuis, Europarlementaïr voor de VVD en die zelf elf jaar bij de MIVD werkte, en Defensie-analist aan de Universiteit van Gent Michelle Haas. (14:30) De Duitsers achter de mislukte coup In december 2022 probeert een zelfbenoemde prins een staatsgreep te plegen in Duitsland. Hij is deel van de Reichsbürger – duizenden mensen die weigeren de Duitse staat te erkennen en die hun eigen wetten schrijven. Onder de soevereinen zitten rechters, militairen en politici, en er blijken warme banden te zijn met de uiterst-rechtse AfD, die volgende week een ongekende verkiezingsoverwinning lijkt te zullen behalen in de deelstaat Saksen-Anhalt. Journalist Guy Hoeks woont in Berlijn en schreef een boek over de Reichsbürger-beweging: Duitse dagdromen over het keizerrijk. Presentatie: Sophie Derkzen

Wat drijft iemand zover dat hij probeert een geweer af te pakken van een kolonist? Vorige week gebeurde dat op de Westbank — een moment dat viraal ging. Volgens de VN zijn er dit jaar 76 Palestijnen en één Israëliër gedood en vinden er gemiddeld 190 aanvallen per maand plaats. Alweer een nieuw record. De escalatie is ongekend, maar internationale druk blijft uit. En in Israël staan verkiezingen voor de deur. Het geweld tegen Palestijnen lijkt onderdeel van de campagne geworden — waarin het leger en kolonisten steeds vaker met elkaar optrekken.  In Bureau Buitenland Zomertafel: journalist Ruth Vandewalle over Palestijns verzet en UvA-onderzoeker Erella Grassiani over hoe de geweldsdynamiek een rol speelt in de aanstaande verkiezingen. Presentatie: Nadia Moussaid

Belangrijke techfiguren als Peter Thiel, Elon Musk en Marc Andreessen bewegen steeds meer richting het Witte Huis en hun uitspraken over AI worden radicaler. Denkbeelden die decennialang onbespreekbaar waren, klinken nu uit de mond van miljardairs. Tegelijk verhardt China zijn houding richting Europa, van chipmachines tot pekingeend. In Bureau Buitenland Zomertafel bespreken Paul Verhagen, expert geopolitiek en technologie bij het Haags Centrum voor Strategische Studies, het gedachtegoed van de grote tech-bazen, en Rem Korteweg, senior onderzoeker bij Instituut Clingendael, de handelsstrijd tussen China, de VS en Europa. Presentatie: Nadia Moussaid.

Merz en Macron doen er alles aan om een goede Frans-Duitse samenwerking uit te stralen. Dat bleek ook tijdens de top van een paar dagen terug. Toch is er veel te doen om de zogeheten Frans-Duitse motor die de laatste jaren steeds meer hapert. Hoe staat het er nu echt voor met de relatie tussen beide landen? Tegelijkertijd worden beide landen geconfronteerd met een ontwikkeling die de politieke verhoudingen verder onder druk zet: de onmiskenbare opkomst van radicaal rechts. In Bureau Buitenland Zomertafel schuiven vandaag aan: historicus Marja Verburg, verbonden aan het Duitsland Instituut, en Frankrijkkenner Stefan de Vries.  Presentatie: Laila Frank.

Dit weekend voerde Rusland een van de grootste raketaanvallen uit op Kiev sinds het begin van de oorlog, en steeds vaker worden daarbij burgerdoelen geraakt. Toch wordt er al werk gemaakt van de wederopbouw van Oekraïne, onder welke omstandigheden gebeurt dat? Aan de andere kant van de oceaan waait er al even een behoorlijk rechtse wind; vorige maand werd er opnieuw een extreemrechtse president gekozen in Latijns-Amerika. Is Brazilië binnenkort de volgende, nu er na de zomer presidentsverkiezingen zijn in het land? In Bureau Buitenland Zomertafel schuiven vandaag stedenbouwkundige Fulco Treffers en hoogleraar Brazilië-studies Kees Koonings aan. Presentatie: Nadia Moussaid

Het Verenigd Koninkrijk maakt zich klaar voor de beëdiging komende maandag van Andy Burnham tot nieuwe premier, de zevende alweer in tien jaar tijd. Een politiek tempo dat kenmerkend is voor de diepe verdeeldheid in het land.  Ook een ander eiland, aan de andere kant van de wereld kampt met verdeeldheid: Taiwan wordt gemangeld tussen de supermachten China en Amerika. Wie brengt stabiliteit in roerige tijden? En hoe werk je samen met een land waarmee je het fundamenteel oneens bent? In Bureau Buitenland Zomertafel schuiven vandaag oud-VK-correspondent Hieke Jippes en documentairemaker Ruben Terlou aan over twee verdeelde eilanden.  Presentatie: Nadia Moussaid

Na twee dodelijke schietincidenten met ICE in Texas en Maine groeit opnieuw de discussie over de bevoegdheden van de immigratiedienst. Trump keert zich tegen zijn eigen ministerie, terwijl de Democraten zoeken naar een duidelijke gezamenlijke koers. Ook in Oekraïne is politieke onrust: Zelensky voert opnieuw een machtswisseling door en ontslaat zelfs zijn succesvolle minister van Defensie. Wat betekenen deze veranderingen voor de toekomst van beide landen? In Bureau Buitenland: Zomertafel bespreken voormalig VS-correspondent Karlijn van Houwelingen en Oekraïne-verslaggever Michiel Driebergen de politiek in hun landen. Presentatie: Nadia Moussaid.

De spanningen rond Iran escaleren opnieuw. Terwijl de blokkade van de Straat van Hormuz voor onvrede zorgt in Washington, vallen beide landen elkaar aan in de Golf. Trump dreigt ook civiele doelen te raken. Vandaag meldt Iran dat er tientallen burgers zijn gedood door Amerikaanse aanvallen. In Bureau Buitenland: Zomertafel gaan VRT-Duitslandverslaggever Jeroen Reygaert en hoogleraar Haroon Sheikh in op de vraag hoe Europa zich staande houdt in deze onrustige tijd. Reygaert duidt de tanende populariteit van  bondskanselier Friedrich Merz, terwijl Sheikh laat zien welke economische en geopolitieke kansen de snel veranderende wereldorde Europa juist biedt.  Presentatie: Nadia Moussaid

Regering-Trump lanceert een campagne om het Internationaal Strafhof (ICC) te ontmantelen. Volgens de Amerikaanse regering brengt het Internationaal Strafhof de soevereiniteit van Amerika in gevaar. Mensenrechtenorganisaties waarschuwen voor het uiteenvallen van de internationale rechtsorde. Eén land trekt daarbij het hardst aan de bel: Japan, dat een van de grootste financiële bijdragers is van het Strafhof. In Bureau Buitenland: Zomertafelschuiven japanoloog Casper Wits en hoogleraar internationale misdrijven Alette Smeulers aan.